Cloud in testperspectief, testen in cloudperspectief

Usually I blog in English, but since this is my article as published in the Dutch magazine Release (Jaargang 15, nummer 3), this post will be in dutch.

cloud-computingCloud computing, vaak kortweg de cloud genoemd, is niet meer weg te denken. De aandacht die de cloud krijgt, heeft alle kenmerken van een hype, maar dat neemt niet weg dat het een wezenlijke ontwikkeling is van de manier waarop ICT-diensten worden verleend. Het afnemen van een cloud service is steeds vaker aantrekkelijker dan eigen software maken of kopen. In de cloud wordt er alleen betaald voor wat er wordt gebruikt (pay–per-use) en er kan flexibel capaciteit worden bij- of afgeschakeld (elasticiteit). Kortom, steeds meer ICT verdwijnt in de cloud en dat heeft invloed op testen en de rol van de testmanager. Cloud computing introduceert nieuwe eisen en risico’s waarvoor een speciale testaanpak nodig is. Hoe test je bijvoorbeeld elasticiteit?

Testen zelf verandert ook! Zo is er een significante rol weggelegd voor de testmanager in het selectieproces. Dat is een belangrijke fase om tijdig vast te stellen wat voor risico’s de gebruiker of de business loopt bij de keuze voor een bepaalde cloud service. Die risico’s kunnen liggen op allerlei vlakken. Dat is ook een verandering bij het testen: een accentverschuiving naar niet-functionele aspecten. Het zoeken naar functionele fouten in de software verschuift in de cloud naar de achtergrond.

Nieuwe eisen en risico’s

Cloud computing is volop in ontwikkeling. Het is dan ook een illusie om te verwachten dat voor alle nieuwe eisen en risico’s al pasklare testoplossingen beschikbaar zijn. Dit artikel beschrijft een aantal voorbeelden van cloud-specifieke risico’s en bijbehorende testaspecten en is een beknopt fundament voor verdere ontwikkeling.

Cloud computing omvat nogal wat. Kijk voor een goed bruikbare definitie op de website van het Amerikaanse NIST (www.nist.gov/itl/cloud/index.cfm). Krachtige features van cloud computing zijn elasticiteit en pay-per-use. Is er meer capaciteit nodig, bijvoorbeeld omdat er meer gebruikers zijn, dan kan dat on-demand worden geleverd. De gebruiker ziet dit vanzelf terug in de afrekening. Maar hoe kan er getest worden of dit in de praktijk ook werkt? In de aanpak hiervoor is een combinatie nodig van load testen (wisselend gebruik nabootsen en zien dat er capaciteit bij komt en weer af gaat), grenswaardenanalyse (wat gebeurt er op de grens van mijn ’bundel’) en procescyclustest (het handmatige aanvraagproces en de financiële afrekening).

Risico’s

Met de transitie naar de cloud storten alle risico’s van het internet zich over de afnemer heen. Wat voorheen geen issue leek (de server stond in het eigen gebouw), wordt in één keer een punt van aandacht. Wie kan er allemaal bij mijn gegevens in de cloud? Hoe veilig is het transport eigenlijk? Dit leidt niet tot nieuwe soorten beveiligingstesten, maar security eist wel een nog belangrijkere plek op bij het testen.

In de public cloud kan de service trager worden als gevolg van de (piek)belasting van andere afnemers. Als de leverancier een abonneemodel hanteert waarbij de service wordt overboekt (dat levert meer winst op), dan is dat een goede reden om een real-time loadtest uit te voeren. Daarmee wordt bedoeld: het uitvoeren van de loadtest op het moment van de dag dat de piekbelasting zich naar verwachting zal voordoen.

Nieuwe acceptatiecriteria

Cloud services worden mondiaal aangeboden en daarmee komt een nieuw pakket van acceptatiecriteria om de hoek kijken: voldoet de cloud service aan allerlei wet- en regelgeving? Zo is onder meer het bewaren van privacygevoelige gegevens aan allerlei wetten en regels gebonden. De testmanager zorgt ervoor dat er, in samenspraak met bijvoorbeeld een jurist, een checklist van wettelijke controlepunten wordt samengesteld. Bij het afvinken daarvan kunnen er complicaties aan het licht komen, zoals conflicterende of onduidelijke wetgeving in bepaalde landen en de (on)betrouwbaarheid van de overheid waar de cloud provider is gevestigd. Dit kan tot verrassingen leiden, zoals in het voorbeeld van de Amerikaanse overheid die de Patriot Act in stelling bracht om toegang te krijgen tot de gegevens van WikiLeaks.

Beschikbaarheid

Wanneer een belangrijk business proces afhangt van een cloud service, is de beschikbaarheid van de service van groot belang. Als een cloud service leverancier (onaangekondigd) een wijziging aanbrengt in de service, kan dat verstrekkende gevolgen hebben, zoals een storing in de koppeling met andere systemen of handleidingen die plotseling niet meer kloppen. In een end-to-end testopstelling kan de impact van wijzigingen in een cloud service, maar ook in aangesloten systemen, worden getest. Er is een groeiende noodzaak voor een continu draaiende, end-to-end regressietest. Deze test moet niet alleen op functioneel gebied inzicht in de risico’s bieden, maar ook op non-functionele aspecten, zoals performance. De taak van de testmanager stopt dus niet na de implementatie, want ook in de operatie moet er continu worden getest.

Leveranciersaspecten

De afnemer van cloud services krijgt te maken met allerlei leveranciersaspecten. Wat gebeurt er bijvoorbeeld precies met de gegevens in de cloud als de leverancier failliet gaat? Is er een back-up scenario en, zo ja, is dat getest? Ook de migratie naar de cloud en van de ene cloud service (leverancier) naar een andere moet worden getest. Als er geen geteste migratiestrategie is, levert een afnemer zich over aan één leverancier (vendor lock in).

Fenomenen die in de cloud hype lijken mee te liften zijn Het Nieuwe Werken en Bring Your Own Device. Wordt de ondersteuning van een veelheid van vaste en mobiele platforms een belangrijk risico bij cloud computing of niet? De toekomst zal het leren.

Conclusie

Voor de testmanager is een belangrijke rol weggelegd bij de invoering van cloud computing. De testmanager moet al in actie komen bij de selectie van cloud services. Maar ook na de implementatie ervan loopt zijn rol door tot  in de operatie van cloud services. Centraal staan daarbij de risico’s en (test)gerelateerde maatregelen om die risico’s te beheersen.

Advertisements

What do you think of this post?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s